Barokke Influencers in de Sint-Carolus Borromeuskerk

Sint-Carolus Borromeuskerk

Hendrik Conscienceplein, Antwerpen

22/04/2023 – 16/07/2023

Barokke Influencers

Een van de grote tentoonstellingen dit jaar is helemaal mijn ding: ‘Barokke Influencers’. In 2018, het Barokjaar, heb ik mijn boek rond Barok in Antwerpen uitgebracht en zoals je weet is Rubens een van mijn favoriete schilders. De leukste plekken om te gidsen in Antwerpen zijn het Havenhuis, de Erfgoedbibliotheek en de Sint-Carolus Borromeuskerk. Nu komt het leuke: het stadsfestival vindt onder andere op deze 3 locaties plaats (en in het KMSKA en Snijders&Rockoxhuis).

Jezuïeten

In deze blogpost behandel ik enkel de expo in de Sint-Carolus Borromeuskerk. De andere plekken komen aan bod in andere artikels. De kerk is wel het centrale punt van alles. De jezuïeten hebben hier op zes jaar tijd (!) deze kerk gebouwd met het professenhuis en de sodaliteit als extra vleugels rond het Jezuïetenplein. Het was de eerste kerk gewijd aan Ignatius van Loyola, de stichter van de orde. Hij werd heilig verklaard in 1622, een jaar na de opening van de kerk. De jezuïeten wijden hun kerk dan maar eerst aan Maria, in de gevel van de kerk staat zij helemaal bovenaan en de buste van Ignatius werd er net onder geplaatst.

De jezuïeten zagen de verspreiding en verdediging van het katholieke geloof door prediking en onderwijs als hun kerktaak. Antwerpen had een moeilijke tijd achter de rug: na 1585 hadden protestantse Antwerpenaren vier jaar de tijd om de stad te verlaten. Degene die toch bleven, moesten zich bekeren. De jezuïeten wilden zoveel mogelijk inwoners terug naar katholieke geloof en ze gingen hierbij te werk als echt influencers.

Heilige Rosalia

Veel mannen kwamen in contact met de jezuïeten via de sodaliteiten, zie hiervoor het artikel van de expo in de Erfgoedbibliotheek. Vrouwen werden ook aangesproken, door onder andere boeken gewijd aan vrouwelijke heiligen. Dit om als voorbeeld te dienen, zodat je een heiligenleven kon nastreven als vrouw. Een van die heilige vrouwen met een grote devotie in Antwerpen was de Heilige Rosalia. Vanaf 1627 werd een reliek van haar in een zilveren schrijn bewaard in Antwerpen. De originele is verloren gegaan, maar op de expo staat wat waarschijnlijk een kopie is van het originele schrijn. Naast het schilderij van Antoon Van Dijck en het reliek, waren er ook veel prentjes voor het brede publiek.

Influencers via onderwijs, wetenschappers en schrijvers

Onderwijs was een kerntaak voor de jezuïeten. Niet enkel de rijkere kinderen kregen onderwijs, ook de armere kinderen kregen op zondag les. Tijdens de week konden ze geen les volgen omdat ze moesten werken of omdat de ouders geen geld hadden voor de lessen, daarom richtten de jezuïeten zondagsscholen op. Hierbij werden boeken gebruikt, met onder andere veel prenten voor diegene die niet (goed) konden lezen. De jezuïeten gaven ook wetenschappelijke boeken uit, zoals het boek over optica van François d’Aguilon of de Acta Sanctorum, een project rond heiligenlevens. Tegen het einde van de 18e eeuw hadden de jezuïeten in Antwerpen meer dan 6000 boeken gepubliceerd. Er liggen hier in de expo prachtige exemplaren, kijk zeker eens onder de doeken die de boeken beschermen tegen het licht.

Bezoek

Je kan enkel deze tentoonstelling bezoeken of een combiticket aankopen waarmee je ook de expo’s in de Erfgoedbibliotheek en Snijders&Rockoxhuis bezoekt. Er is een actie voor A-kaarthouders dat je maar 10 euro in plaats van 18 euro betaalt!

Wil je een wandeling volgen langs de drie locaties kan je me altijd contacteren of via Experience Antwerp boeken en mijn naam vermelden als voorkeurgids. Je kan me altijd contacteren voor andere vragen of opmerkingen.